Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) koncentruje się na identyfikowaniu i zmianie negatywnych wzorców myślowych i zachowań, które przyczyniają się do objawów psychologicznych. Poniżej znajduje się lista typowych objawów psychologicznych, których możesz doświadczać, wyjaśniona w prosty sposób, aby pomóc Ci rozpoznać, z czym możesz się zmagać.
Typowe objawy psychologiczne w terapii poznawczo-behawioralnej – emocje
- Smutek lub zły nastrój
- Uczucia głębokiego smutku, beznadziei i pustki.
- Lęk
- Utrzymujące się uczucie niepokoju lub lęku, często połączone ze strachem.
- Drażliwość
- Zwiększona wrażliwość lub frustracja z powodu drobnych niedogodności.
- Poczucie winy
- Przytłaczające poczucie wyrzutów sumienia lub odpowiedzialności za zauważone niepowodzenia.
- Wstyd
- Poczucie upokorzenia lub poczucie posiadania fundamentalnych wad.
- Strach
- Intensywne uczucie lęku lub przerażenia, często związane z określonymi sytuacjami lub myślami.
- Odrętwienie
- Poczucie emocjonalnego oderwania lub uczucie „płaskości” emocjonalnej.
- Samotność
- Głębokie poczucie izolacji lub braku więzi z innymi.
- Frustracja
- Poczucie przytłoczenia przeszkodami lub niespełnionymi oczekiwaniami.
- Przytłoczenie
- Poczucie, że nie jesteś w stanie sprostać wymaganiom życia codziennego.
Typowe objawy psychologiczne w terapii poznawczo-behawioralnej – odczucia fizyczne
- Zmęczenie
- Uporczywe zmęczenie lub brak energii, nawet po odpoczynku.
- Napięcie
- Spięcie lub sztywność mięśni, często związane ze stresem.
- Kołatanie serca
- Uczucie szybkiego lub nieregularnego bicia serca w chwilach niepokoju.
- Duszność
- Trudności ze złapaniem oddechu, szczególnie podczas ataków lękowych.
- Bóle głowy
- Bóle głowy napięciowe lub migreny wywołane stresem.
- Problemy żołądkowo-jelitowe
- Bóle brzucha, nudności lub zmiany w rytmie wypróżnień spowodowane stresem lub niepokojem.
- Pocenie się
- Nadmierne pocenie się, szczególnie w sytuacjach towarzyskich lub podczas epizodów lękowych.
- Zawroty głowy
- Uczucie lekkości lub omdlenia, szczególnie podczas ataków paniki.
- Zaburzenia snu
- Zmiany we wzorcach snu, w tym bezsenność lub nadmierna senność.
- Zmiany apetytu
- Znaczny wzrost lub spadek spożycia pokarmu, wpływający na wagę.
Typowe objawy psychologiczne w terapii poznawczo-behawioralnej – zachowania
- Unikanie
- Unikanie sytuacji lub czynności wywołujących niepokój lub dyskomfort.
- Wycofanie społeczne
- Izolowanie się od przyjaciół, rodziny lub aktywności społecznych.
- Zachowania kompulsywne
- Podejmowanie powtarzających się czynności lub rytuałów w celu złagodzenia niepokoju (np. sprawdzanie, sprzątanie).
- Prokrastynacja
- Odkładanie zadań lub obowiązków, często z powodu strachu lub niepokoju.
- Impulsywność
- Podejmowanie pochopnych decyzji bez rozważenia konsekwencji.
- Samookaleczenie
- Zachowań mające na celu wyrządzenie sobie krzywdy.
- Nadużywanie substancji
- Zażywanie narkotyków lub picie alkoholu w celu radzenia sobie z bólem emocjonalnym lub stresem.
- Nadmierne zaangażowanie
- Przyjmowanie na siebie zbyt wielu obowiązków lub zadań, aby uniknąć poczucia nieadekwatności.
- Agresja
- Okazywanie złości poprzez krzyki, fizyczne konfrontacje lub rzucanie przedmiotami.
- Perfekcjonizm
- Stawianie sobie nierealistycznie wysokich wymagań, co prowadzi do ciągłego niezadowolenia.
Typowe objawy psychologiczne w terapii poznawczo-behawioralnej – myśli
- Negatywne rozmowy z samym sobą
- Wewnętrzny dialog, który jest krytyczny lub poniżający, prowadzący do niskiej samooceny.
- Katastrofizacja
- Wyolbrzymianie znaczenia negatywnych wydarzeń, wiara, że wydarzy się najgorsze.
- Myślenie typu „wszystko albo nic”
- Widzenie różnorodnych sytuacji w czarno-białych barwach, bez dostrzegania odcieni szarości.
- Nadmierne uogólnianie
- Wyciąganie ogólnych wniosków z pojedynczego zdarzenia (np. „Nie udało mi się zaliczyć tego testu, więc obleję wszystkie inne testy”).
- Czytanie w myślach
- Zakładanie, że wiesz, co myślą inni, często wierząc, że mają negatywne osądy na twój temat.
- Minimalizowanie znaczenia tego, co pozytywne
- Ignorowanie lub minimalizowanie znaczenia pozytywnych doświadczeń lub osiągnięć.
- Personalizacja
- Obwinianie siebie za zdarzenia, na które nie mamy wpływu lub branie odpowiedzialności za uczucia innych.
- Rozmyślanie
- Ciągłe myślenie o przykrych wydarzeniach lub zmartwieniach, często prowadzące do zwiększenia niepokoju.
- Myślenie dychotomiczne
- Postrzeganie sytuacji jako dobrych lub złych, bez niczego pośrodku.
- Lęk przed niepewnością
- Ciągłe martwienie się o przyszłość i odczuwanie niepokoju, gdy wyniki są niepewne.
Jak wykorzystać te informacje
Jeśli odczuwasz którykolwiek z tych objawów, rozpoznanie ich może być ważnym krokiem w kierunku zrozumienia problemów ze zdrowiem psychicznym. Zwrócenie się o pomoc do specjalisty zdrowia psychicznego przeszkolonego w zakresie CBT może zapewnić Ci strategie radzenia sobie z tymi objawami, poprawę umiejętności radzenia sobie i wspierania zdrowszych wzorców myślenia i zachowań. Zrozumienie objawów jest kluczowe dla opracowania skutecznych strategii radzenia sobie i poprawy ogólnego samopoczucia.